快速理解
一、泰雅族传统社会对社群规约运作、历史记忆、文化传承是以祖先的语言叙述或吟唱的方式来进行。针对上举内容透过精练的语言而以特定的说唱方式呈现之口述传统，在Msbtunux（大嵙崁群）被称为Lmuhuw。 sraral qalang Tayal kwara squ gaga pinbkalan ggluw, ptas pinhkngyan, p’ubuy squ gaga qnxan ga, spuwah nha pqyan ke’ini ga ssluhuw nha. zywaw yan qani skahul squ r’tung ru z’ziq nqu ke’, Lmuhuw zywaw raral ga siyan nha tuqiy. squliq Msbtunux ga Lmuhuw ’san nha.
二、泰雅族Msbtunux大嵙崁群的Lmuhuw口述传统，保留了丰富的族群历史和语言智慧的结晶，所传递之知识、价值观、起源迁徙叙事、历史、规范等内容，具文化意义并具一定之完整性。 Lmuhuw squ kinraran qu Tayal Msbtunux ga, s’unan piyux balay rekisi ru kinbaqan nqu ke’, sinpubuy nya kinbaqan, kinbleqan, zywaw nqu tringan hinhzi’an pinsbkan, rekisi pinhkngyan, gaga kwara qani ga, llgan nqu qpzing na gaga qnxan ru ini psyahok ana qutux.
三、传递族群创世神话、始祖传说、生活惯习等，为泰雅语言智慧的结晶，并保留了族群的历史记忆。述说与吟唱保留了族群起源、族群迁徙、祖先遗训、传统领域等泰雅族群认同要素。 smatu’p’ubuy ke’nqu kinbalay kayal ki rhyal, ke' pinqyan kinbkisan,gaga qnxan Tayal.kwara qani ga, sisay muci kinbaqan kinbkisan, ru smku’squ rekisi pinkhngyan Tayal. pqyu squ ke’ru Lmuhuw, smku squ ’ringan na Tayal, shzi’an Tayal,sinbilan ke’ bnkisan, qqyunam, kwara stnaqan ta inlungan na Tayal.
四、WatanTanga林明福表现形式及实践仍维持一定之传统方式，为大嵙崁溪流域泰雅族少数擅说且能以古调吟唱，并知晓意义。能进行传承，并具有传承能力与意愿。 nrasan ru kinkhngyan ni WatanTanga ga, pira squ qnxan na raral, ini nya z’an. ubuy mubuy squ Msbtunux ga, ungat squliq baq pqyu zywaw kinraral, spuwah nya lhugan raral mqwas uzi, ru baqun nya imi nya. thuyay squ p’ubuy ru maki balay inlungan nya mcizywaw.
代表特徵
主要仪式：Watan Tanga是现今桃园地区唯一能清晰传唱泰雅古语的耆老，为台湾大嵙崁溪流域泰雅族口述传统的代表人物，其内容反映泰雅文化与历史，在历史与文化上具有重要价值。此外，他亦具有泰雅族口述传统、口簧琴、纵笛吹奏及制作等特殊技能。 Watan毕生致力于泰雅族文化、口述传统的薪传工作，透过罗马拼音的方式教导后人学习。除长年担任教会传道人外，亦在部落大学等地担任泰雅语及泰雅文化教师，并经常性的受邀为各大学泰雅文化学术的指导老师、族语文化教材编纂委员及文物推广者，在文化及族语能力急遽变迁与衰退的今日，实属珍贵。
文化背景
一、Lmuhuw具有丰富的泰雅族文化内涵，保留族人的历史记忆，是泰雅族语言智慧的结晶。因此，符合“口述传统登录认定及废止审查办法”第2条第1款基准：“所传递之知识、价值观、起源迁徙叙事、历史、规范等内容，具文化意义并具一定之完整性。” Lmuhuw gaga sunan nqu gaga qnxan na Tayal, giwan khu nqu pinqhngyansquliq Tayal ini baqqi zmungi, spyang balay ke kinbaqan. nanu yasa, mtnaq squ“spngan pbiru squ pqyan ke raral ru ana llaxan squ gaga na cyosa”te sazing llamu te qutux lpgan spuyu“sinpubuy nya kinbaqan, kinbleqan, zywaw nqu tringan hinhzan pinsbkan, rekisi pinhkngyan, gaga kwara qani ga, llgan nqu qpzing na gaga qnxan ru ini psyahok ana qutux.” 二、Lmuhuw的表现形式是视场合以说或唱的方式依情境即兴填词，从过去到现在均维持这样的传统方式在实践。符合“口述传统登录认定及废止审查办法”第2条第2款基准“表现形式与实践仍维持一定之传统方式。” inrasan na Lmuhuw hya ga, skayal nha ini ga spqwas nha, mita squ pincisan nqu nyux n maki kya squliq, ana g’aring raral ru tehuk squ mwani, pinhkngyan nha ga ini nha an szwiy qu inrasan nya. mtnaq squ“spngan pbiru squ pqyan ke raral ru ana llaxan squ gaga na cyosa”te sazing llamu te sazing lpgan sspngan:“inlasan ru kinkhngyan nya ga, yan nqu qnxan na raral na.” 三、Lmuhuw的吟唱内容为传递民族的创世神话、始祖传说、生活惯习 等泰雅语言智慧的结晶，并保留传承泰雅族的历史记忆与文化。符合“口述传统登录认定及废止审查办法”第3条第1、2款“在历史与社会变迁下，具文化生命力，持续传承及实践；参与实践之地方、社群或族群认同其为社会生活或文化特色重要之一环。” qwas nqu Lmuhuw qani ga nyux smatu pinbuyan ke’ nqu kinbalay kayal ki rhyal, ke’ pinqyan kinkisan, gaga qnxan na Tayal. kwara qani ga, sisay muci kinbaqan kinkisan, ru smku’ squ pinkhngyan rekisi Tayal ru gaga qnxan. mtnaq squ“spngan pbiru squ pqyan ke raral ru ana llaxan squ gaga nacyosa”te cyugal llamu te qutux, sazing lpgan“ maki te rekisi ru pyugan qqalang ga llgan squ qpzing insuna nqu gaga qnxan, ini pskyut pubuy ru phkangi, hinkngyan nqu qalang, ini ga ggluw ga snyawgun nha kwara qani ga qutux na spyang kinbleqan gaga qnxan te qalang.” 四、Lmuhuw为泰雅语言智慧的结晶，透过说唱传承族群土地、历史、惯习、文化、生态环境，说唱内容可追溯祖先源起，是了解本族谱系与民族史的重要依据，符合“原住民族文化资产处理办法”第10条第1款基准“表现原住民族历史重要或具代表性之文化意义。”与第2款基准“表现原住民族土地的重要关联性。” Lmuhuw qani ga kinbleqan nqu ke’ Tayal. spuwah kmayal ru qwas spubuy squ rhyal, rekisi, gaga, qnxan, kian rhyal, kinnayan nya ru pinluhuw nya ga, ‘ringun nya kkotas. yasa qu baqun ta puqil ta, ru stman nqu rekisi itan Tayal. Mtnaq squ “spngan nqu gaga qnxan gyencumin ” te mopuw llamu te qutux lpgan spngan “pngsa squ iyat kinqeri’nqu rekisi ru spyang ime nqu gaga qnxan gyencumin” ru te sazing lpgan spngan “pngsa squ mubuy spyang rhyal gyencumin ” 五、Lmuhuw说唱内容彰显泰雅族起源、迁徙、垦拓过程、部落及家族组织的形成过程、祖先遗训、传统路线，展现泰雅族的环境智慧，具重要意义，符合“原住民族文化资产处理办法”第10条第3款基准“表现特定原住民族、部落或其他传统组织之文化显著性” ska pqyu ke’ mqwas Lmuhuw qani ga, pkita squ ‘ringan Tayal, zuywaw na shzi’, inrasal nqu qnxan mnayang, qqalang ru lhuyan gluw ngngasal, sinbilan ke nbkisan, ttuqiy raral, qwara qani ga pngsa squ kinbaqan qnxan babaw uraw, iyat balay kinqeri. Mtnaq squ “spngan nqu gaga qnxan gyenzuminzo ” te mopuw llamu te cyugal lpgan spngan “pngsa squ spyang nqu gyenzuminzo, qqalang ini ga lhuyan gaga qnxan sraral”. 六、Lmuhuw说唱内容彰显泰雅族起源、迁徙、垦拓路径及历程、祖训规范、提亲、婚姻缔结与亲族交谊往来、纠纷调解仲裁等，展现泰雅族的环境智慧，具重要意义，符合“原住民族文化资产处理办法”第10条4款基准“表现世代相传的历史性” ska pqyu ke’, mqwas Lmuhuw qani ga, pkita squ ‘ringan na Tayal, zuywaw na shzi’, inrasal nqu tuqiy qnxan mnayang, snbil ke’bnkis ru pinsbaq nha gaga, zuywaw ni smzyey, gaga na msqun ru pbkan llpyung, psbalay pspung zuywaw pinciriqan qwara qani ga, pngsa squ kinbaqan qnxan babaw uraw, iyat balay kinqeri. Mtnaq squ “spngan nqu gaga qnxan gyenzuminzo ” te mopuw llamu te payat pgan spuyu “pngsa squ rekisi nqu qnxan sraral p’ubuy squ kinbahan”. 七、保存者WatanTanga林明福自幼生长在泰雅族部落，其述说及吟唱Lmuhuw能力皆传承自其父执辈，能表达族群文化历史脉络，符合口述传统保存者之认定，“口述传统登录认定及废止审查办法”第4条第1款基准“熟知并能正确体现该登录项目之知识、语言能力与文化表现形式。” WatanTanga qani ga, garing cipok lga mlkyas squ qalang Tayal. kinbaqan nya zuywaw nqu ppqyu ke’ ki mwas Lmuhuw qani ga, mubuy squ mnkis nya, thuyay balay baq pngsa squ tuqiy nqu rekisi gaga qnxan Tayal, tehuk squ spngan nqu mlahang pubuy ke raral. “spngan pbiru squ pqyan ke raral ru ana llaxan squ gaga na cyosa” te payat llamu te qutux lpgan spuyu “baq balay ru thuyay pngsa squ nyux nya pbiru nqu kinbaqan nya, pngbang ke ru inrasan nya gaga qnxan”. 八、保存者WatanTanga林明福为大嵙崁溪流域，甚或全泰雅族当中少有 能完全精准掌握泰雅语言与文化知识者。他能用Lmuhuw说唱古训及迁徙过程并知晓意义，极其不易。WatanTanga林明福积极参与各种展演活动，具高度传承及保存意愿，并戮力传承其技艺。符合口述传统保存者之认定，“口述传统登录认定及废止审查办法”第4条第2款基准“具该登录项目之传承能力与意愿。”及第3款基准“在文化脉络下为适当者。” WatanTanga ga, ubuy squliq nqu Msbtunux, kwara qalang Tayal ga, ungat iyan hya thuyay baq maganl squ kinbaqan ke’ Tayal ki kinbaqan gaga qnxan Tayal. spuwah nya Lmuhuw pqyu’ mqwas pinsbaq na bnkisan ki inrasan na zywaw shzi’ru baqun nya kwara imi nya, ana zzihung balay. WatanTanga ga lokah balay mlaw squ lhuyan pngsa squ kinbaqan nya. maki balay qu inlungan nya pubuy ru smku’ squ zywaw nqu Lmuhuw qani, lokah balay psbaq squ kinbaqan nya uzi. awu squ spngan nqu mlahang pubuy ke’ sraral,“spngan pbiru squ pqyan ke raral ru ana llaxan squ gaga na cyosa” te sazing lpgan spuyu“maki qpzing‘mubuy ru inlungan pbiru squ lahuy Lmuhuw”. ru te cyugal lpgan spuyu“ awa squ tuqiy gaga qnxan”.